Verzorging van de Alzheimerpatient


Verzorging van de Alzheimerpatient

De verzorging van een Alzheimerpatiënt is mentaal en lichamelijk een zware opgave. Dag en nacht iemand bijstaan betekent dat men nauwelijks nog aan een eigen leven toekomt.
De emoties en het verdriet die zo?n permanente verzorging meebrengen, moet men kunnen delen met anderen. Familie of vrienden, maar vooral lotgenoten begrijpen wat het samenleven met zo?n zieke betekent.
Gelukkig bestaan er hulp- en steungroepen waar ervaring kan worden uitgewisseld in verband met thuiszorg van Alzheimerpatiënten. Ook vrijwilligerswerk kan steun bieden bij thuisverzorging.
Andere ondersteuning vindt u bij zelfhulpgroepen.

Thuis

Zware opgave voor omgeving

Doordat een Alzheimerpatiënt zich anders gedraagt kan zich een grondige verandering voordoen in het rollenpatroon binnen het gezin. Naarmate de ziekte vordert, hangt de patiënt steeds meer af van anderen.
Dit is hard voor hemzelf maar ook voor het gezin, dat onherroepelijk met de achteruitgang wordt geconfronteerd.
De zieke kan tot op een zeker punt zijn rol binnen het gezinsleven blijven spelen en hij krijgt inspraak bij beslissingen.
Beetje bij beetje gaat men echter inzien dat dit niet kan blijven duren.
Zeer moeilijk voor de omgeving is ook dat de patiënt verandert van karakter, snel geïrriteerd raakt, een wisselvallig humeur krijgt en soms agressief wordt. Daar kan hij zelf niets aan doen, want het spruit voort uit de ziekte en de angst die ermee gepaard gaat. Vooral in het begin, wanneer hij voelt dat er iets mis loopt, en hij er zelf geen vat op heeft.
Deze moeilijke momenten zullen van het gezin veel geduld en zelfopoffering vragen. Wanneer de verzorger het niet meer ziet zitten kan hij soms terugvallen op bekwame en toegewijde personen die hem met raad en daad bijstaan. We denken hier in de eerste plaats aan mensen voor wie verzorging een vak is, zoals psychologen en maatschappelijk werkers, maar ook aan verenigingen van families van patiënten. Ontmoetingen met lotgenoten zijn van onschatbare waarde om zich minder reddeloos te voelen.

Ontspanning

Ontspanning en plezier zijn erg belangrijk voor zieken. Ondanks Alzheimer kan men nog genieten van het leven. Alleen de manier waarop dit gebeurt verschilt met vroeger. Kinderachtige spelletjes en onnozel gedoe moeten worden vermeden, want men blijft te maken hebben met volwassenen.
Zoek activiteiten die zowel voor u als voor de patiënt leuk en ontspannend zijn. Probeer met een eenvoudige versie van vroegere hobby?s. Gewezen fervente lezers kunnen er plezier in vinden te bladeren in boeken of tijdschriften, zelfs al begrijpen ze de geschreven taal niet meer.
Betrek de zieke ook, naargelang zijn mogelijkheden, bij dagelijkse routinebezigheden: afstoffen, groenten schoonmaken, tafel dekken, spitten in de tuin. Spelen met een huisdier of met kinderen kan zeer ontspannend zijn, maar
u mag de zieke nooit alleen laten met jonge kinderen of huisdieren.
Lichaamsbeweging geeft de patiënt een rustig gevoel, maar zijn mogelijkheden zijn beperkt. Dring niet aan als hij geen zin heeft. Wandelen is een uitstekende vorm van lichaamsbeweging. Probeer de zieke dagelijks mee naar buiten te krijgen voor een korte wandeling, liefst langs dezelfde weg en op hetzelfde tijdstip. Herkenbaarheid is belangrijk voor een Alzheimerpatiënt.
Wijs tijdens de wandeling ook op wat u ziet, hoort, ruikt.

Gezelligheid en vakantie

Gezelschap biedt een welkome afleiding. Een te grote groep kan een verkeerd effect hebben omdat de patiënt de situatie dan onoverzichtelijk vindt. Uitstapjes, zoals een bezoek aan café of restaurant, kunnen nuttig zijn zolang de conditie van de patiënt dit toelaat.
Met vakantie gaan behoort in sommige gevallen nog tot de mogelijkheden. Het vraagt wel enige voorbereiding en de bestemming moet nauwkeurig bestudeerd worden. Een gewoon hotel of vakantieappartement bieden soms onvoldoende faciliteiten.
Wilt u zelf met vakantie, dan kan een verpleeghuis in veel gevallen voor opvang zorgen van de patiënt.

Hallucinaties

Bij Alzheimerpatiënten kunnen soms hallucinaties optreden: het horen van geluiden en stemmen en het zien van dingen die er niet zijn. Dan is het erg belangrijk dat u laat voelen dat u er bent en hem gerust kunt stellen.
Hallucinaties treden ook ?s nachts op en het komt voor dat ze in huis gaan ronddwalen en zelfs de straat opgaan. Dit wordt voorkomen door deuren en ramen goed te sluiten. In noodgevallen kan een slaapmiddel worden toegediend, maar als de hallucinaties te sterk worden moet de hulp van een arts worden ingeroepen.Depressies
In het beginstadium van de ziekte van Alzheimer treden vaak depressies en angsten op bij de patiënt. Hij realiseert zich dat er iets met hem aan de hand is en dat zijn geestelijke gezondheid achteruit gaat. Dit bewustzijn veroorzaakt dan hevige depressies en angsten, die zelfs suicidaal kunnen zijn. Op die situaties moet men voorbereid zijn.

Boosheid en agressiviteit

Verdriet en boosheid liggen in elkaars verlengde. De Alzheimerpatiënt bemerkt dat hij iets niet meer kan of weet en raakt daardoor boos en zelfs agressief. Dit valt ook bij normale gezonde mensen voor, maar die kunnen zich snel beheersen omdat ze doordenken over hun vergeetachtigheid of hun vergissing.
De boosheid bij de Alzheimerpatiënt richt zich meest op mensen die hem verzorgen. Zo?n woedeuitbarsting kan zelfs omslaan in fysieke agressie.
Verdriet en boosheid wekken bij de patiënt ook gevoelens van wantrouwen op en dit kan zich uiten op diverse manieren.
Als hij iets kwijt is, zal hij de persoon die hem verzorgt vaak beschuldigen van diefstal.

Seksualiteit

De ziekte van Alzheimer kan ongeremd seksueel gedrag voor gevolg hebben. Wat wij als gezonddenkende mensen onfatsoenlijk vinden, is voor de patiënt vaak de gewoonste zaak ter wereld.
Zo kan hij zich zonder enige schaamte in gezelschap beginnen uitkleden of met zijn geslachtsdelen spelen. Hij kan iemand van het ander geslacht zo aanraken en betasten dat het vervelend dreigt te worden.
Op dit soort situaties moet men voorbereid zijn, en er zo kalm en rustig mogelijk bij blijven.

Incontinentie

Eén van de vervelendste symptomen van Alzheimer is incontinentie. In sommige gevallen kan de patiënt zelfs zijn ontlasting niet meer controleren. Op dat moment moet de arts worden geraadpleegd. Die onderzoekt dan welke de oorzaak is en kan medicijnen voorschrijven tegen incontinentie.
Zodra u deze situatie vaststelt, doet u er goed aan de patiënt regelmatig naar het toilet te verwijzen. ?s Nachts kunt u hem een paar keer uit het bed helpen om naar het toilet te gaan, of u kunt (in overleg met de arts) gebruik maken van inlegluiers.
Alzheimerpatiënten kunnen ook lijden aan verstopping en in dit geval is het belangrijk dat ze voldoende lichaamsbeweging krijgen. Met een goede gevarieerde voeding en voldoende drinken kan obstipatie worden vermeden. Vocht vergemakkelijkt de stoelgang en heeft – in tegenstelling met wat soms ten onrechte wordt gedacht – geen invloed op incontinentie.

Dagopvang

Op zeker ogenblik kan men de zorg over de patiënt niet meer aan en bent u aangewezen op professionele hulp. Dit kan in eerste instantie een gezinshelpster zijn, die een handje komt toesteken bij een aantal verzorgende taken zoals wassen, aankleden, eten en uit bed helpen, maar ook bij huishoudelijke taken.

Er bestaan ook andere vormen van verpleging die thuis kunnen gebeuren. Daarvoor gaat u best te rade bij een Alzheimervereniging (zie achteraan bij de adressen). Die kunnen advies en voorlichting geven omtrent de verschillende vormen van thuiszorg.
Er zijn hulpmiddelen en artikelen beschikbaar die de verzorging van een patiënt vergemakkelijken.

Zorgverstrekkers

Net zoals in het buitenland leeft het merendeel van de Belgische Alzheimerpatiënten (55 à 65%) in familiale omgeving. In de meeste gevallen wordt de zorg verstrekt door de partner of de kinderen. Op hùn schouders rust het grootste deel van de zorg en bewaking. In veel gevallen kunnen ze beroep doen op zorgverstrekkers. Dit kunnen gediplomeerde professionelen zijn, ofwel familieleden, vrienden en buren die gratis een soort solidariteitsnet hebben gevormd.
Thuiszorg brengt fysische, psychologische, emotionele, sociale en financiële problemen met zich mee. De belasting neemt nog toe wanneer de hulpverlener zich geïsoleerd voelt, geen familiale steun geniet of niet kan terugvallen op een netwerk van solidariteit. Een Canadese enquête over gezondheid en veroudering noteerde 26% depressieve toestanden bij zorgverstrekkers voor demente ouders. Dit percentage daalde tot 14% wanneer er opname mogelijk was in een verzorgingsinstituut.

Intermediaire oplossing

Voor zover ze beschikbaar zijn kunnen dagcentra een nuttige intermediaire oplossing bieden. De familie wordt dan ontlast van de bewaking overdag. Men doet beroep op gesalarieerden terwijl de patiënt toch ?s avonds en ?s nachts in zijn familiale omgeving terugkeert. De bijdrage van de familie aan deze centra kunnen zijn tussen 10,00 Äen 25,00 Ä.

Bejaardenhomes

De meeste bejaardentehuizen nemen alleen licht-demente patiënten op, en sommige homes verzorgen de dagopvang van oudere Alzheimerpatiënten op voorwaarde dat ze nog in een behoorlijke conditie verkeren, zodat ze kunnen deelnemen aan de activiteiten die worden georganiseerd.

Psychogeriatrisch centrum

In een laat stadium kunnen Alzheimerpatiënten, en vooral zij die een vroege variant krijgen, alleen opgevangen worden in een psychogeriatrisch centrum. Zo?n verpleeghuis biedt onderdak en volledige verzorging en verpleging.

Opname in zo?n inrichting betekent afscheid nemen van een dierbare en de deur voorgoed sluiten. In sommige gevallen is er een wachtlijst voor patiënten en doet men er best aan zo vroeg mogelijk inlichtingen in te winnen.

De aanvraag tot opname gaat dikwijls uit van de sociale dienst van een ziekenhuis, dat een rapport stuurt naar het psychogeriatrisch centrum.
Ook huisarts en familie van de patiënt worden hier uiteraard bij betrokken.
Opname in een verpleeghuis roept verdriet op. Niet alleen de naaste familie lijdt daaronder, ook de patiënt wordt er heftig door beroerd. Hij moet worden voorbereid op de opname. Men moet met hem praten en uitleggen wat er gaat gebeuren.
Dat is soms erg moeilijk omdat hij zelden goed begrijpt wat er aan de hand is.

Moment van opname

Omdat de dag van de opname zelf erg emotioneel kan zijn, wordt meestal één en ander vooraf geregeld. Het afdelingshoofd van het verpleeghuis zal de familie benaderen voor een informeel persoonlijk gesprek over de patiënt, met de bedoeling hem beter te leren kennen.
Om het verblijf zo aangenaam mogelijk te maken, is het prettig dat de verpleegkundigen weten wat zijn hobby?s en liefhebberijen waren vooraleer hij ziek werd. Hoe meer ze over hem weten, hoe persoonlijker ze hem kunnen benaderen en verzorgen.
Er kunnen foto?s en vertrouwde spulletjes worden meegegeven.
Alles wat in de ogen van de zieke belangrijk is.
Het is geraadzaam af te spreken wie van de familie contact houdt met het verpleeghuis. In geval van nood kan men dan vlot iemand bereiken.
Het is noodzakelijk dat regelmatig contact wordt gehouden met de verpleegkundigen en afdelingshoofden.
Dan weet de familie minstens hoe het met de patiënt en zijn verzorging gaat.